გელ-ელექტროფორეზი ლაბორატორიული მეთოდია, რომელიც დნმ-ის, რნმ-ის ან ცილების მოლეკულებს ზომის მიხედვით ყოფს: ელექტრული ველი მათ გელში აძრავებს, და პატარა მოლეკულები დიდებზე სწრაფად მოძრაობს.
როგორ მუშაობს
- გელი. აგაროზის (ზღვის წყალმცენარიდან მიღებული შაქრის) ან პოლიაკრილამიდის გელი ფოროვანი ბადეა, რომელიც მოლეკულებს მოძრაობაში აფერხებს.
- ნიმუშის შეტანა. ნიმუშებს გელის ერთ ბოლოში, პატარა ორმოებში ათავსებენ.
- დენი. გელს ელექტრულ ველს მიუერთებენ. დნმ უარყოფითადაა დამუხტული, ამიტომ დადებითი ელექტროდისკენ მიემართება.
- დაყოფა. პატარა ფრაგმენტები ფორებში ადვილად გადის და შორს მიდის, დიდები კი ახლოს რჩება.
- ვიზუალიზაცია. გელს ღებავენ ფლუორესცენტული საღებავით და სპეციალური სინათლით ათვალიერებენ. ჩნდება „ზოლები", რომელთაგან თითოეული ერთი ზომის მოლეკულებია.
ზომის დასადგენად გვერდით „მარკერს" ატარებენ, ცნობილი ზომის ფრაგმენტების ნარევს, რომელიც სახაზავის როლს ასრულებს.
გელის ტიპები
| გელი | რისთვის |
|---|---|
| აგაროზი | დნმ-ისა და რნმ-ის დიდი ფრაგმენტები, მაგ. PCR-ის პროდუქტის შემოწმება |
| პოლიაკრილამიდი | ცილები და დნმ-ის ძალიან მცირე ფრაგმენტები, მაღალი გარჩევადობით |
| SDS-PAGE | ცილები, რომლებიც სარეცხი საშუალებით არის გაშლილი და მხოლოდ მასის მიხედვით იყოფა |
ბლოტინგი
გელიდან მოლეკულები შეიძლება მემბრანაზე გადაიტანონ და კონკრეტული მიმდევრობა ან ცილა ზონდით ან ანტისხეულით აღმოაჩინონ: დნმ-ისთვის ამას საუთერნ-ბლოტი ჰქვია, რნმ-ისთვის ნორთერნ-ბლოტი, ცილებისთვის ვესტერნ-ბლოტი.
ხშირი კითხვები
სად გამოიყენება ყოველდღიურად?
PCR-ის შედეგის შემოწმება, კლონირების კონტროლი, დნმ-ის ხარისხის შეფასება და ცილების სისუფთავის ანალიზი. ეს მოლეკულური ბიოლოგიის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებადი მეთოდია.
რატომ ცვლიან ძველ საღებავებს?
ტრადიციული დნმ-ის საღებავი მუტაგენურია და ფრთხილ მოპყრობას მოითხოვს. დღეს ხშირად უფრო უსაფრთხო ალტერნატივებს იყენებენ, რომლებიც ლურჯი სინათლითაც ჩანს.
დაკავშირებული ტერმინები
- პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციაპოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია (PCR) ლაბორატორიული მეთოდია, რომელიც დნმ-ის შერჩეულ მონაკვეთს…
- დნმდნმ (დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავა) მოლეკულაა, რომელშიც ჩაწერილია ცოცხალი ორგანიზმის…
- რესტრიქციული ფერმენტირესტრიქციული ფერმენტი ბაქტერიული ფერმენტია, რომელიც დნმ-ს ჭრის მხოლოდ კონკრეტულ, მოკლე…
- მოლეკულური კლონირებამოლეკულური კლონირება დნმ-ის კონკრეტული მონაკვეთის, მაგალითად გენის, ვექტორში ჩასმა და მისი…
- პროტეომიკაპროტეომიკა ორგანიზმის, ქსოვილის ან უჯრედის ყველა ცილის — პროტეომის — ერთდროული შესწავლაა…
- რნმრნმ (რიბონუკლეინის მჟავა) დნმ-ის მონათესავე მოლეკულაა, რომელიც გენეტიკურ ინფორმაციას დნმ-იდან…
წყაროები
- Lee P.Y. et al. Agarose gel electrophoresis for the separation of DNA fragments. Journal of Visualized Experiments, 2012
- Laemmli U.K. Cleavage of structural proteins during the assembly of the head of bacteriophage T4. Nature, 1970
განახლდა