რეალური დროის PCR (qPCR) PCR-ის ვარიანტია, რომელიც დნმ-ის გამრავლებას ფლუორესცენციით ყოველ ციკლზე ზომავს. ასე ის არა მხოლოდ ადასტურებს სამიზნის არსებობას, არამედ აფასებს, რამდენი იყო საწყის ნიმუშში.
ამ გვერდზე
რით განსხვავდება ჩვეულებრივი PCR-ისგან
კლასიკური PCR შედეგს ბოლოს აჩვენებს: გამრავლდა თუ არა სამიზნე. qPCR პროცესს თითოეულ ციკლზე აკვირდება. რეაქციაში ფლუორესცენტული ნივთიერებაა, რომლის სიკაშკაშე დნმ-ის რაოდენობასთან ერთად იზრდება.
Ct მნიშვნელობა
Ct (cycle threshold) იმ ციკლის ნომერია, რომელზეც ფლუორესცენცია ფონს აჭარბებს.
- დაბალი Ct — სამიზნე ბევრი იყო, სიგნალი ადრე გამოჩნდა.
- მაღალი Ct — სამიზნე ცოტა იყო, სიგნალს მეტი ციკლი დასჭირდა.
რადგან ყოველი ციკლი რაოდენობას დაახლოებით აორმაგებს, Ct-ის 3.3-ით შემცირება საწყისი რაოდენობის დაახლოებით ათჯერ მეტობას ნიშნავს.
ფლუორესცენციის ორი მიდგომა
- SYBR Green — საღებავი, რომელიც ნებისმიერ ორჯაჭვიან დნმ-ს ებმის. იაფია, მაგრამ არასპეციფიკურ პროდუქტსაც „ხედავს".
- ზონდები (მაგ. TaqMan) — სამიზნეზე სპეციფიკური მოკლე მიმდევრობა საღებავითა და ჩამქრობით. სიგნალი მხოლოდ მაშინ ჩნდება, როცა ზონდი სწორ ადგილს ებმის. ასე ერთ სინჯარაში რამდენიმე სამიზნის გაზომვაც შეიძლება.
RT-qPCR
როცა სამიზნე რნმ-ია, მაგალითად რნმ-ვირუსი ან გენის mRNA, ჯერ რევერსული ტრანსკრიფციით დნმ-ის ასლი მზადდება, შემდეგ qPCR-ით იზომება. ასე ზომავენ გენის აქტივობას და ასე მუშაობს ვირუსების აღმოჩენის ბევრი ტესტი.
სად გამოიყენება
- ინფექციების დიაგნოსტიკა და ვირუსის რაოდენობის მონიტორინგი;
- გენის ექსპრესიის გაზომვა კვლევაში;
- გენეტიკური ვარიანტების გამოვლენა;
- საკვებისა და გარემოს ნიმუშების კონტროლი.
ხშირი კითხვები
შეიძლება Ct-ის სხვადასხვა ლაბორატორიას შორის შედარება?
პირდაპირ, სიფრთხილის გარეშე, არა. Ct დამოკიდებულია აპარატზე, რეაგენტებზე, ნიმუშის აღებასა და ზღვრის დაყენებაზე. ზუსტი რაოდენობისთვის სტანდარტული მრუდი ან ციფრული PCR გამოიყენება.
რა არის MIQE?
საერთაშორისო რეკომენდაციები, რომლებიც განსაზღვრავს, რა ინფორმაცია უნდა გამოქვეყნდეს qPCR ექსპერიმენტზე, რომ შედეგები გამეორებადი და სანდო იყოს.
დაკავშირებული ტერმინები
- პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციაპოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია (PCR) ლაბორატორიული მეთოდია, რომელიც დნმ-ის შერჩეულ მონაკვეთს…
- დნმდნმ (დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავა) მოლეკულაა, რომელშიც ჩაწერილია ცოცხალი ორგანიზმის…
- რნმრნმ (რიბონუკლეინის მჟავა) დნმ-ის მონათესავე მოლეკულაა, რომელიც გენეტიკურ ინფორმაციას დნმ-იდან…
- ტრანსკრიპტომიკატრანსკრიპტომიკა უჯრედში ან ქსოვილში არსებული ყველა რნმ-მოლეკულის, ტრანსკრიპტომის, ერთდროული…
- CRISPR-დიაგნოსტიკაCRISPR-დიაგნოსტიკა იყენებს CRISPR ფერმენტებს, ძირითადად Cas12-სა და Cas13-ს, რომ ნიმუშში…
- ბიომარკერიბიომარკერი ორგანიზმის გაზომვადი მაჩვენებელია — მოლეკულა სისხლში, გენის ვარიანტი, გამოსახულება…
წყაროები
- Bustin S.A. et al. The MIQE Guidelines. Clinical Chemistry, 2009
- Kubista M. et al. The real-time polymerase chain reaction. Molecular Aspects of Medicine, 2006
განახლდა