ტრანსკრიპტომიკა

Transcriptomics

„ტრანსკრიპტომიკა" ჩაწერილი დნმ-ის ოთხი ასოთი: ტექსტის ყოველი ორი ბიტი ერთი ნუკლეოტიდია. ნაჩვენებია პირველი 96 ნუკლეოტიდი 180-დან.

ტრანსკრიპტომიკა უჯრედში ან ქსოვილში არსებული ყველა რნმ-მოლეკულის, ტრანსკრიპტომის, ერთდროული გაზომვაა. ის აჩვენებს, რომელი გენებია კონკრეტულ მომენტში ჩართული და რა ინტენსივობით.

ამ გვერდზე
  1. რატომ რნმ
  2. მეთოდები
  3. ძირითადი ანალიზი
  4. სამი მასშტაბი
  5. სად გამოიყენება
  6. ხშირი კითხვები

რატომ რნმ

ორგანიზმის ყველა უჯრედს თითქმის ერთნაირი გენომი აქვს, მაგრამ თითოეულში სხვადასხვა გენებია აქტიური. რომელი გენი მუშაობს, ამას ტრანსკრიფციის პროდუქტი, რნმ, აჩვენებს. ტრანსკრიპტომი ერთგვარი „ფოტოა", რომელიც უჯრედის მიმდინარე მდგომარეობას ასახავს.

მეთოდები

  • მიკროჩიპები — ათასობით ზონდი ცნობილ გენებზე. 2000-იან წლებში ძირითადი მეთოდი იყო.
  • რნმ-სეკვენირება (RNA-seq) — რნმ დნმ-ად გადაიწერება და NGS-ით იკითხება. ზომავს ყველა გენს, მათ შორის უცნობსაც, და ავლენს სპლაისინგის ვარიანტებს.
  • გრძელი წაკითხვის რნმ-სეკვენირება — სრული ტრანსკრიპტების წაკითხვა ერთ ჯერზე.

ძირითადი ანალიზი

დიფერენციალური ექსპრესია ორი მდგომარეობის შედარებაა: მაგალითად, რომელი გენები ირთვება ან ითიშება წამლის მოქმედებისას, ან რით განსხვავდება სიმსივნური ქსოვილი ნორმალურისგან. შედეგების ინტერპრეტაციისთვის საჭიროა ნორმალიზაცია, სტატისტიკა და ბიოინფორმატიკული ინსტრუმენტები.

სამი მასშტაბი

მიდგომა რას აჩვენებს
„ნაყარი" (bulk) ნიმუშის ყველა უჯრედის საშუალო სურათს
ერთუჯრედიანი თითოეული უჯრედის პროფილს
სივრცითი გენების აქტივობას ქსოვილის რუკაზე

სად გამოიყენება

წამლის მოქმედების მექანიზმის კვლევა, ბიომარკერების ძიება, სიმსივნის ქვეტიპების კლასიფიკაცია, ინფექციაზე პასუხის შესწავლა და გენების ფუნქციის აღმოჩენა.

ხშირი კითხვები

შეიძლება რნმ-ის დონით ცილის რაოდენობის განსაზღვრა?

ნაწილობრივ. რნმ-სა და ცილის რაოდენობას შორის კავშირი არსებობს, მაგრამ ზუსტი არ არის, რადგან ცილების სინთეზი და დაშლა დამატებით რეგულირდება. ამიტომ ხშირად ტრანსკრიპტომიკას პროტეომიკასთან აერთიანებენ.

რა არის ტრანსკრიპტომის „ხელმოწერა"?

გენების ჯგუფი, რომლის აქტივობის კომბინაცია კონკრეტულ მდგომარეობას ახასიათებს. ასეთი ხელმოწერები დიაგნოსტიკაში და მკურნალობის შერჩევაში გამოიყენება.

დაკავშირებული ტერმინები

წყაროები

  1. Wang Z. et al. RNA-Seq: a revolutionary tool for transcriptomics. Nature Reviews Genetics, 2009
  2. Stark R. et al. RNA sequencing: the teenage years. Nature Reviews Genetics, 2019

განახლდა

გააგრძელე შესწავლა

დაკავშირებული თემები და პრაქტიკული რესურსები biotech.ge-ზე.

AI და ბიოინფორმატიკა ↗