ჰიბრიდომის ტექნოლოგია მონოკლონური ანტისხეულების მიღების კლასიკური მეთოდია: ანტისხეულის მწარმოებელ B-ლიმფოციტს „უკვდავ" სიმსივნურ უჯრედს უერთებენ, და მიღებული ჰიბრიდული უჯრედი ერთსა და იმავე ანტისხეულს შეუზღუდავად აწარმოებს.
პრობლემა
B-ლიმფოციტები ზუსტ ანტისხეულებს ამზადებს, მაგრამ ლაბორატორიაში დიდხანს ვერ ცოცხლობს. სიმსივნური უჯრედები კი შეუზღუდავად მრავლდება. 1975 წელს ჟორჟ კელერმა და სეზარ მილშტეინმა ეს ორი თვისება ერთ უჯრედში გააერთიანეს.
როგორ მზადდება
- იმუნიზაცია. თაგვს რამდენჯერმე უკეთებენ სამიზნე ანტიგენს, რომ მისმა B-უჯრედებმა შესაბამისი ანტისხეულები გამოიმუშაოს.
- შერწყმა. თაგვის ელენთიდან აღებულ B-უჯრედებს მიელომის, სიმსივნური პლაზმური უჯრედის, უჯრედებთან აერთიანებენ.
- შერჩევა. უჯრედებს ზრდიან სპეციალურ არეში, სადაც მხოლოდ ჰიბრიდები გადარჩება: შეურწყმელი B-უჯრედები ბუნებრივად კვდება, მიელომის უჯრედები კი ამ არეში ვერ იზრდება.
- სკრინინგი. ამოწმებენ, რომელი ჰიბრიდომა ამზადებს სასურველ ანტისხეულს.
- კლონირება. საუკეთესო ჰიბრიდომას ერთი უჯრედიდან ამრავლებენ, რომ ყველა ანტისხეული იდენტური, „მონოკლონური" იყოს.
ამ აღმოჩენისთვის კელერმა და მილშტეინმა, ნილს იერნესთან ერთად, 1984 წელს ნობელის პრემია მიიღეს. საინტერესოა, რომ მეთოდი არ დაპატენტდა.
თაგვიდან ადამიანამდე
თაგვის ანტისხეულებს ადამიანის იმუნური სისტემა უცხოდ აღიქვამს. ამიტომ წამლისთვის შემდგომში ისინი შეცვალეს:
- ქიმერული — თაგვის ცვლადი უბნები ადამიანის მუდმივ უბანზე;
- ჰუმანიზებული — თაგვისგან მხოლოდ ანტიგენის დამაკავშირებელი პატარა ნაწილებია დარჩენილი;
- სრულად ადამიანური — ტრანსგენური თაგვები, რომლებიც ადამიანის ანტისხეულებს ამზადებს, ან ფაგ-დისპლეი.
დღეს
ჰიბრიდომის ტექნოლოგია კვლევისა და დიაგნოსტიკური ანტისხეულების მიღების კვლავ ფართოდ გამოყენებადი მეთოდია. თერაპიული მონოკლონური ანტისხეულების აღმოჩენაში კი მას სულ უფრო ხშირად ერთეული B-უჯრედების სეკვენირება და დისპლეის მეთოდები ცვლის.
ხშირი კითხვები
რატომ იყო ეს აღმოჩენა ასეთი მნიშვნელოვანი?
პირველად გახდა შესაძლებელი ერთი, წინასწარ ცნობილი სამიზნის მიმართ იდენტური ანტისხეულების შეუზღუდავი რაოდენობით წარმოება. სწორედ ამას ეფუძნება დღევანდელი ანტისხეულების წამლები, ორსულობის ტესტები და ბევრი ლაბორატორიული ანალიზი.
ჰიბრიდომის ანტისხეულები დღესაც წამლად გამოიყენება?
ბევრი დღევანდელი თერაპიული ანტისხეული სწორედ ჰიბრიდომიდან მიღებული თაგვის ანტისხეულის ჰუმანიზებული ვერსიაა.
დაკავშირებული ტერმინები
- მონოკლონური ანტისხეულიმონოკლონური ანტისხეული ლაბორატორიაში დამზადებული ანტისხეულია, რომლის ყველა მოლეკულა იდენტურია…
- B-ლიმფოციტიB-ლიმფოციტი (B-უჯრედი) იმუნური სისტემის უჯრედია, რომელიც ანტისხეულებს გამოიმუშავებს.…
- ფაგ-დისპლეიფაგ-დისპლეი ლაბორატორიული მეთოდია, რომელშიც ბაქტერიული ვირუსის, ბაქტერიოფაგის, ზედაპირზე…
- ანტისხეულიანტისხეული (იმუნოგლობულინი) Y-ის ფორმის ცილაა, რომელსაც B-ლიმფოციტები გამოიმუშავებენ. ის…
- უჯრედული კულტურაუჯრედული კულტურა უჯრედების ორგანიზმის გარეთ, ლაბორატორიულ ჭურჭელში, კონტროლირებად პირობებში…
- ნაკადური ციტომეტრიანაკადური ციტომეტრია ტექნოლოგიაა, რომელიც სითხის ნაკადში ერთ-ერთად გამავალ ათასობით უჯრედს…
წყაროები
- Köhler G., Milstein C. Continuous cultures of fused cells secreting antibody of predefined specificity. Nature, 1975
- The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984 — nobelprize.org
- Holzlöhner P., Hanack K. Generation of murine monoclonal antibodies by hybridoma technology. Journal of Visualized Experiments, 2017
განახლდა