პლაცებო ნივთიერება ან პროცედურაა, რომელიც აქტიურ სამკურნალო კომპონენტს არ შეიცავს, მაგრამ გარეგნულად რეალურ მკურნალობას ჰგავს. კლინიკურ კვლევებში ის საშუალებას იძლევა, წამლის ნამდვილი ეფექტი მოლოდინის ეფექტისგან გაიმიჯნოს.
ამ გვერდზე
რისთვის სჭირდება კვლევას პლაცებო
როცა ადამიანი მკურნალობას იღებს, მისი მდგომარეობა შეიძლება გაუმჯობესდეს წამლის გარეშეც: დროთა განმავლობაში ბუნებრივად, მოლოდინის გამო ან უბრალოდ იმიტომ, რომ მასზე ზრუნავენ. კლინიკურ კვლევაში ერთი ჯგუფი წამალს იღებს, მეორე პლაცებოს. განსხვავება ჯგუფებს შორის წამლის ნამდვილი ეფექტია.
პლაცებოს ეფექტი
პლაცებოს ეფექტი წარმოსახვითი არ არის: მოლოდინი და კონტექსტი ტვინსა და ორგანიზმში რეალურ ცვლილებებს იწვევს. ის განსაკუთრებით შესამჩნევია ისეთ სიმპტომებზე, როგორიცაა ტკივილი, გულისრევა და დაღლილობა. ობიექტურ მაჩვენებლებზე, მაგალითად სიმსივნის ზომაზე ან ბაქტერიის რაოდენობაზე, მისი გავლენა მცირეა.
ნოცებოს ეფექტი
საპირისპირო მოვლენაა: ნეგატიური მოლოდინი ცუდ შეგრძნებებს იწვევს. პლაცებოს ჯგუფის მონაწილეები ხშირად აღნიშნავენ „გვერდით მოვლენებს", რომლებიც წამლის ინსტრუქციაში წაიკითხეს.
ბრმა კვლევა
პლაცებო მხოლოდ მაშინ მუშაობს, თუ მონაწილემ არ იცის, რას იღებს. ორმაგად ბრმა რანდომიზებულ კვლევაში ეს არც მკვლევარმა იცის. პლაცებოს ტაბლეტი ზუსტად იმეორებს წამლის ფერს, ფორმასა და გემოს.
ეთიკა
ჰელსინკის დეკლარაციის თანახმად, თუ უკვე არსებობს ეფექტიანი მკურნალობა, პაციენტისთვის მისი პლაცებოთი ჩანაცვლება, როგორც წესი, მიუღებელია. ასეთ შემთხვევებში ახალი წამალი ან არსებულს ედრება, ან სტანდარტულ მკურნალობას ემატება, ერთ ჯგუფში პლაცებოსთან ერთად.
ხშირი კითხვები
რა არის „ღია პლაცებო"?
კვლევები, სადაც მონაწილეებმა იციან, რომ პლაცებოს იღებენ. ზოგმა მათგანმა სიმპტომების გაუმჯობესება მაინც აჩვენა, რაც მიუთითებს, რომ რიტუალსა და კონტექსტსაც აქვს მნიშვნელობა.
შეიძლება პროცედურაც იყოს პლაცებო?
დიახ. მაგალითად, ქირურგიულ კვლევებში ზოგჯერ „იმიტირებულ" პროცედურას იყენებენ, თუმცა ეთიკურად ეს განსაკუთრებით ფრთხილ შეფასებას მოითხოვს.
დაკავშირებული ტერმინები
- რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევარანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევა (RCT) კვლევაა, რომელშიც მონაწილეები შემთხვევითობის…
- კლინიკური კვლევაკლინიკური კვლევა ადამიანების მონაწილეობით ჩატარებული სამეცნიერო კვლევაა, რომელიც ამოწმებს…
- კლინიკური კვლევის ფაზებიკლინიკური კვლევის ფაზები ახალი წამლის ადამიანებზე ტესტირების თანმიმდევრული ეტაპებია: I ფაზა…
- ბიომარკერიბიომარკერი ორგანიზმის გაზომვადი მაჩვენებელია — მოლეკულა სისხლში, გენის ვარიანტი, გამოსახულება…
- პრეკლინიკური კვლევაპრეკლინიკური კვლევა ახალი წამლის ან თერაპიის შემოწმებაა ადამიანებზე გამოცდამდე: ლაბორატორიაში…
- ფარმაკოკინეტიკაფარმაკოკინეტიკა სწავლობს, რას „უკეთებს" ორგანიზმი წამალს: როგორ შეიწოვება, როგორ ნაწილდება…
წყაროები
- Kaptchuk T.J., Miller F.G. Placebo Effects in Medicine. New England Journal of Medicine, 2015
- World Medical Association: Declaration of Helsinki
- Colloca L., Barsky A.J. Placebo and Nocebo Effects. New England Journal of Medicine, 2020
განახლდა