ორფანული წამალი იშვიათი დაავადების სამკურნალოდ შემუშავებული პრეპარატია. მარეგულირებლები მის შემქმნელებს განსაკუთრებულ შეღავათებს აძლევენ, რადგან მცირე ბაზარი ასეთ წამლებს კომერციულად ნაკლებად მიმზიდველს ხდის.
რატომ საჭიროა სპეციალური წესები
ცალკეული იშვიათი დაავადება ცოტა ადამიანს აწუხებს, მაგრამ ასეთი დაავადება ათასობითაა, და ერთად ისინი მსოფლიოში ასეულობით მილიონ ადამიანს ეხება. ახალი წამლის შემუშავება კი თითქმის ისეთივე ძვირია, რაც არ უნდა მცირე იყოს ბაზარი. სპეციალური სტიმულების გარეშე კომპანიები ამ წამლებში ნაკლებად ინვესტირებდნენ.
განმარტებები და შეღავათები
| აშშ | ევროკავშირი | |
|---|---|---|
| კანონი | 1983 | 2000 |
| „იშვიათი" | ქვეყანაში 200 000-ზე ნაკლები პაციენტი | 10 000 ადამიანიდან არაუმეტეს 5 |
| ბაზრის ექსკლუზიურობა | 7 წელი | 10 წელი |
| სხვა შეღავათები | საგადასახადო კრედიტი, საფასურის შემცირება | საფასურის შემცირება, სამეცნიერო კონსულტაცია |
ექსკლუზიურობის პერიოდში მარეგულირებელი, როგორც წესი, იმავე დაავადებისთვის „იგივე" წამალს სხვა კომპანიას არ უმტკიცებს, თუ ის არსებითად უკეთესი არ არის.
გავლენა
ორფანულმა კანონებმა იშვიათი დაავადებების წამლების რაოდენობა მკვეთრად გაზარდა. ბევრი გენური თერაპია, ფერმენტების ჩანაცვლებითი და რნმ-თერაპია სწორედ ორფანული სტატუსით შეიქმნა. ამავე დროს, ასეთი წამლების ძალიან მაღალი ფასი საზოგადოებრივი დებატების საგანია.
ხშირი კითხვები
ორფანული სტატუსი დამტკიცებას ნიშნავს?
არა. სტატუსი შემუშავების ადრეულ ეტაპზე ენიჭება და შეღავათებს აძლევს. დამტკიცებისთვის წამალმა ეფექტიანობა და უსაფრთხოება ჩვეულებრივად უნდა დაამტკიცოს.
რატომ ჰქვია „ორფანული"?
ინგლისური orphan „ობოლს" ნიშნავს. იგულისხმება, რომ ეს წამლები და დაავადებები ფარმაცევტული ინდუსტრიის ყურადღების მიღმა, „მზრუნველის გარეშე" რჩებოდა.
დაკავშირებული ტერმინები
- FDAFDA (აშშ-ის სურსათისა და წამლების სააგენტო) ფედერალური უწყებაა, რომელიც ამოწმებს და ამტკიცებს…
- EMAEMA (ევროპის წამლების სააგენტო) ევროკავშირის უწყებაა, რომელიც წამლების სამეცნიერო შეფასებას…
- გენური თერაპიაგენური თერაპია მკურნალობის მეთოდია, რომელიც დაავადებას გენეტიკური მასალის შეცვლით ებრძვის…
- კლინიკური კვლევის ფაზებიკლინიკური კვლევის ფაზები ახალი წამლის ადამიანებზე ტესტირების თანმიმდევრული ეტაპებია: I ფაზა…
- ბიოლოგიური პრეპარატიბიოლოგიური პრეპარატი ცოცხალი სისტემების, უჯრედების ან ორგანიზმების მიერ წარმოებული წამალია…
- კლინიკური კვლევაკლინიკური კვლევა ადამიანების მონაწილეობით ჩატარებული სამეცნიერო კვლევაა, რომელიც ამოწმებს…
წყაროები
- FDA: Designating an Orphan Product: Drugs and Biological Products — fda.gov
- EMA: Orphan designation: Overview — ema.europa.eu
- Orphan Drug Act of 1983 (Public Law 97-414)
განახლდა