NAD+ (ნიკოტინამიდ ადენინ დინუკლეოტიდი) ყველა ცოცხალ უჯრედში არსებული კოფერმენტია. ის ენერგიის წარმოებაში ელექტრონებს გადაიტანს და დნმ-ის აღდგენისა და გენების რეგულაციის ფერმენტებისთვის „საწვავია". ზოგ ქსოვილში მისი დონე ასაკთან ერთად კლებულობს.
ამ გვერდზე
რა არის NAD+?
NAD+ მცირე მოლეკულაა, რომელიც ვიტამინ B3-ის (ნიაცინის) ფორმებიდან მზადდება. მას ორი ძირითადი როლი აქვს:
- ელექტრონების მატარებელი — საკვების დაშლისას ელექტრონებს იღებს (NADH-ად გადაიქცევა) და მიტოქონდრიებში გადასცემს, სადაც ენერგია, ATP, მზადდება.
- სუბსტრატი სასიგნალო ფერმენტებისთვის — ზოგი ფერმენტი NAD+-ს ხარჯავს და შლის მუშაობისას.
ფერმენტები, რომლებიც NAD+-ს ხარჯავს
- სირტუინები — არეგულირებს მეტაბოლიზმს, სტრესზე პასუხს და ეპიგენეტიკურ ნიშნებს;
- PARP-ები — დნმ-ის დაზიანების აღდგენაში მონაწილეობს;
- CD38 — იმუნურ უჯრედებზე არსებული ფერმენტი, რომლის აქტივობა ასაკთან და ანთებასთან ერთად იზრდება.
NAD+ და დაბერება
ცხოველურ და ზოგ ადამიანურ კვლევაში NAD+-ის დონე ასაკთან ერთად ზოგიერთ ქსოვილში მცირდება. ამის მიზეზად განიხილება მისი გაზრდილი ხარჯი, მაგალითად ანთებისა და დნმ-ის დაზიანების გამო. ცხოველებში NAD+-ის აღდგენამ ზოგი ასაკთან დაკავშირებული მაჩვენებელი გააუმჯობესა.
წინამორბედები
NAD+ თავად უჯრედში ცუდად შედის, ამიტომ კვლევებში მის წინამორბედებს იყენებენ: ნიკოტინამიდ რიბოზიდს (NR) და ნიკოტინამიდ მონონუკლეოტიდს (NMN). ადამიანის კვლევებში ისინი სისხლში NAD+-ის დონეს საიმედოდ ზრდის. თუმცა ჯერჯერობით არ არის დადასტურებული, რომ ეს ჯანმრთელობის მნიშვნელოვან, კლინიკურ სარგებელს იძლევა.
ხშირი კითხვები
NAD+ და NADH ერთი და იგივეა?
ერთი მოლეკულის ორი ფორმაა. NAD+ დაჟანგული ფორმაა, რომელიც ელექტრონებს იღებს, NADH კი აღდგენილი ფორმაა, რომელიც მათ ატარებს. მათი თანაფარდობა უჯრედის მეტაბოლური მდგომარეობის მაჩვენებელია.
NAD+-ის დანამატები უსაფრთხოა?
მოკლევადიან კვლევებში ზოგადად კარგად გადაიტანება, მაგრამ ხანგრძლივი მიღების ეფექტები ჯერ ბოლომდე შესწავლილი არ არის. დანამატის მიღებამდე ექიმთან კონსულტაცია სასურველია.
დაკავშირებული ტერმინები
- მიტოქონდრიამიტოქონდრია უჯრედის ორგანელაა, რომელიც საკვებიდან ენერგიას ATP-ის სახით გამოიმუშავებს — ამიტომ…
- ლონგევიტილონგევიტი (ხანგრძლივი სიცოცხლის ბიოლოგია) კვლევისა და ბიოტექნოლოგიის მიმართულებაა, რომელიც…
- აუტოფაგიააუტოფაგია („თვითშეჭმა") უჯრედის ბუნებრივი გადამამუშავებელი სისტემაა: უჯრედი დაზიანებულ ცილებსა…
- ეპიგენეტიკაეპიგენეტიკა შეისწავლის გენების აქტივობის ცვლილებებს, რომლებიც დნმ-ის მიმდევრობას არ ცვლის.…
- კალორიული შეზღუდვაკალორიული შეზღუდვა დაბერების ბიოლოგიის კვლევითი მოდელია: კალორიების ზომიერი შემცირება…
- GLP-1 რეცეპტორის აგონისტიGLP-1 რეცეპტორის აგონისტები წამლების კლასია, რომლებიც ნაწლავის ჰორმონ GLP-1-ის მოქმედებას…
წყაროები
- Covarrubias A.J. et al. NAD+ metabolism and its roles in cellular processes during ageing. Nature Reviews Molecular Cell Biology, 2021
- Rajman L. et al. Therapeutic Potential of NAD-Boosting Molecules: The In Vivo Evidence. Cell Metabolism, 2018
განახლდა