mTOR

წარმოთქმა: „ემ-ტორი"

„mTOR" ჩაწერილი დნმ-ის ოთხი ასოთი: ტექსტის ყოველი ორი ბიტი ერთი ნუკლეოტიდია.

mTOR ცილა-კინაზაა, რომელიც უჯრედის „საკვების სენსორის" როლს ასრულებს. როცა საკვები და ზრდის სიგნალები უხვადაა, mTOR ზრდასა და ცილების სინთეზს ააქტიურებს, დეფიციტისას კი აუტოფაგიას რთავს.

ამ გვერდზე
  1. რა არის mTOR?
  2. ორი კომპლექსი
  3. როგორ მუშაობს
  4. mTOR და დაბერება
  5. mTOR მედიცინაში
  6. ხშირი კითხვები

რა არის mTOR?

სახელი ნიშნავს „რაპამიცინის სამიზნეს" (mechanistic target of rapamycin), რადგან ის რაპამიცინის მოქმედების შესწავლისას აღმოაჩინეს. mTOR ფერმენტია, რომელიც სხვა ცილებს ფოსფატის ჯგუფს უმატებს და ასე ცვლის მათ აქტივობას.

ორი კომპლექსი

  • mTORC1 — „ზრდის გადამრთველი". აღიქვამს ამინომჟავებს, ინსულინს, ენერგიის დონესა და ჟანგბადს. აქტიურ მდგომარეობაში ზრდის ცილების სინთეზს და თრგუნავს აუტოფაგიას. რაპამიცინის მიმართ მგრძნობიარეა.
  • mTORC2 — მონაწილეობს უჯრედის გადარჩენასა და მეტაბოლიზმში, რაპამიცინის მოკლევადიან მოქმედებას ნაკლებად ემორჩილება.

როგორ მუშაობს

საკვები უხვადაა → mTORC1 აქტიურია → უჯრედი იზრდება, ცილებს და ცხიმებს ამზადებს, აუტოფაგია დათრგუნულია.

საკვები ცოტაა → mTORC1 სუსტდება → ზრდა ნელდება, აუტოფაგია ირთვება და უჯრედი საკუთარ რესურსებს „გადაამუშავებს".

mTOR და დაბერება

მრავალ ორგანიზმში, საფუარიდან თაგვამდე, mTOR-ის აქტივობის შემცირება სიცოცხლეს ახანგრძლივებს. ითვლება, რომ კალორიული შეზღუდვის ეფექტის ნაწილიც mTOR-ის შესუსტებით აიხსნება. ამიტომ mTOR ლონგევიტის კვლევის ცენტრალური სამიზნეა.

mTOR მედიცინაში

mTOR-ის ინჰიბიტორები გამოიყენება ორგანოს გადანერგვის შემდეგ, რადგან იმუნურ პასუხს ასუსტებს, ასევე სიმსივნეების ნაწილის მკურნალობაში და სისხლძარღვის სტენტებში, რომ ის ხელახლა არ დავიწროვდეს.

ხშირი კითხვები

mTOR „ცუდია"?

არა. ის აუცილებელია ზრდისთვის, კუნთების აღდგენისთვის, იმუნიტეტისთვის და ბევრი სხვა პროცესისთვის. საკითხი ბალანსშია: ქრონიკულად ზედმეტად აქტიური mTOR, როგორც ჩანს, დაბერებას უწყობს ხელს, სრულად გამორთული კი სიცოცხლესთან შეუთავსებელია.

ვარჯიში mTOR-ს ააქტიურებს?

ძალისმიერი ვარჯიში და ცილოვანი საკვები კუნთში mTORC1-ს დროებით ააქტიურებს, რაც კუნთის ზრდისთვის აუცილებელია.

დაკავშირებული ტერმინები

წყაროები

  1. Saxton R.A., Sabatini D.M. mTOR Signaling in Growth, Metabolism, and Disease. Cell, 2017
  2. Liu G.Y., Sabatini D.M. mTOR at the nexus of nutrition, growth, ageing and disease. Nature Reviews Molecular Cell Biology, 2020

განახლდა

გააგრძელე შესწავლა

დაკავშირებული თემები და პრაქტიკული რესურსები biotech.ge-ზე.

დაბერების ბიოლოგია ↗